भारतबाट चामल आयातको बाढी, बजारमा मूल्यमा ठूलो गिरावट
उपभोक्तालाई राहत, स्वदेशी कृषक चिन्तित
विराटनगर/काठमाडौं । पछिल्लो समय बजारमा अधिकांश दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य आकाशिँदै उपभोक्ताको ढाड सेकाइरहेका बेला चामलको मूल्यमा भने उल्लेखनीय गिरावट आएको छ। स्वदेशी नयाँ धान भित्रिनुका साथै भारतबाट ठूलो परिमाणमा धान–चामल आयात भएपछि बजारमा चामलको भाउ प्रतिबोरा (२५ केजी) २०० देखि ५०० रुपैयाँसम्म सस्तिएको हो।
खुद्रा व्यापार संघका अनुसार धान काट्ने सिजन सकिएपछि मिलहरूबाट नयाँ चामल बजारमा आउन थालेको छ। त्यसमाथि भारतबाट सस्तो दरमा आयात बढ्दा आपूर्ति अत्यधिक भएकाले मूल्य घट्न पुगेको संघको भनाइ छ। “मागको तुलनामा आपूर्ति धेरै भयो, जसको सीधा असर मूल्यमा देखिएको छ,” संघका एक पदाधिकारीले बताए।
नयाँ मूल्यसूचीअनुसार हाल बजारमा २५ केजीको नयाँ जिरा मसिनो चामल १६०० देखि १८०० रुपैयाँसम्ममा कारोबार भइरहेको छ। यसअघि यही चामल २००० रुपैयाँ नाघ्ने अवस्थामा थियो। त्यस्तै, मध्यम वर्गका उपभोक्ताले बढी प्रयोग गर्ने सोना मन्सुली चामल १५५० देखि १६०० रुपैयाँमा झरेको छ, जुन केही समयअघि १८०० रुपैयाँसम्म पुगेको थियो।
तर सबै प्रकारका चामलमा मूल्य घटेको भने छैन। सामान्य चामल सस्तिँदा पनि लङ ग्रेन (बासमती, सुपर बासमती लगायत) चामलको भाउ भने बढेको व्यवसायीहरूले बताएका छन्। भारतबाटै लङ ग्रेन चामलको खरिद मूल्य बढेर आएकाले यसको मूल्य प्रतिबोरा १०० देखि २०० रुपैयाँसम्म वृद्धि भएको उनीहरूको भनाइ छ।
भन्सार विभागको तथ्यांकअनुसार चालु आर्थिक वर्षको मंसिर मसान्तसम्ममा नेपालमा १५ अर्ब ४३ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको धान–चामल आयात भइसकेको छ। यो अघिल्लो वर्षको तुलनामा उच्च हो। आयात बढेसँगै बजारमा चामलको उपलब्धता सहज भए पनि स्वदेशी कृषक भने चिन्तित देखिएका छन्।
कृषकहरूका अनुसार उत्पादन लागत बढिरहेको अवस्थामा आयातित सस्तो चामलका कारण स्वदेशी धानले उचित मूल्य नपाउने जोखिम बढेको छ। “उपभोक्ताले सस्तो चामल पाउनु राम्रो कुरा हो, तर यसले किसानलाई निरुत्साहित बनाउने खतरा पनि छ,” मोरङका एक धान उत्पादक कृषकले बताए।
अर्थविद्हरू भने चामलको मूल्य घट्नु अल्पकालीन रूपमा उपभोक्ताका लागि राहत भए पनि दीर्घकालीन रूपमा आत्मनिर्भर कृषिमा नकारात्मक असर पर्न सक्ने चेतावनी दिन्छन्। उनीहरू स्वदेशी उत्पादन संरक्षण र आयात व्यवस्थापनबीच सन्तुलन आवश्यक रहेको बताउँछन्।
यसरी, भारतबाट बढ्दो आयात र नयाँ धानको आपूर्तिले बजारमा चामल सस्तिएर उपभोक्तालाई राहत दिएको छ भने, अर्कोतर्फ स्वदेशी कृषक र कृषि अर्थतन्त्रका लागि चुनौतीको संकेतसमेत देखिएको छ।